AYAK BİLEĞİ BAĞ YARALANMALARI   Ayak bileği bağ yaralanmaları, spor sakatlıklarının büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Genellikle top ile yapılan müsabakalarda ve sıçramalı sporlarda görülmekle birlikte, hemen hemen tüm spor müsabakalarında karşılaşılabilinmektedir. Ayak bileğinin yumuşak doku yapısı, temel olarak 3 gruptan oluşur ve bunlara ayak bileğinin statik stabilizatörleri denir. Bunlar; dış yan bağ, iç yan bağ ve syndezmoz (ara bağ) olarak adlandırılır. Her bir grup ise anatomik olarak birçok bağ kompleksine ayrılır. Her bir temel grup farklı mekanizmalarla hasara uğramakla beraber; ayağın ileri derecede içe dönmesi dış yan bağları zedelerken, tam tersi mekanizma iç bağları zedelemektedir. Ayak bileği bağ yaralanmaları 3 grupta derecelendirilir, bu derecelendirmenin temel amacı sporcuya uygun tedavi ve rehabilitasyonu sağlamak ve spora erken dönüşü sağlamaktadir. 1. Derece: Bu grupta bağın yapısal bütünlüğünde herhangi bir bozulma olmaksızın, bağın zorlanması ve gerilmesi sonucu o alanda görülen hassasiyet artışı ve ödemle karakterize olan yaralanmalardır. Ayak bilek ekleminde fonksiyonel kayıp görülmez. 2. Derece: Bu grupta mikroskobik olarak bağın yapısal bütünlüğünde kısmi yırtılma görülmekle birlikte; hastada ağrı ve ödem bulguları ilk gruba göre daha fazladır. Eklem hareketlerinde ağrı ve ödeme bağlı olarak azalma mevcuttur. 3. Derece: Bu grupta bağın yapısal bütünlüğü tamamen bozulmuş olup; belirgin derecede ödem, ağrı ve o bölgedeki dokularda travmaya bağlı oluşan kanama mevcuttur. Eklem stabilitesi bozulmuş olup, fonksiyonel kayıp belirgindir. Bu gruptaki hastalarda eklem üzerine yük vermede problemler ortaya çıkar. İyileşme genellikle; 1.Derece yaralanmalar için 1 hafta, 2.derece yaralanmalar için 2-3 hafta ve 3.Derece yaralanmalar için ise 4-8 haftadır. Yaralanma sonrası, derecesi ne olursa olsun; sporcu sportif aktiviteden uzak durmalı, ayak bileğine bandaj + elevasyon + buz kompres uygulanmalıdır. Dış tespit (genellikle ayak bileğini destekleyen cihazlar veya bandajlar) ile erken dönem yük vermeye ve kısmi güçlendirici egzersiz programına başlanılmalıdır. Ayak bileği bağ yaralanmaları hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir çünkü tam anlamıyla iyileşme gerçek ve doğru tedaviyle sağlanabilir. Sportif aktivitelere tam anlamıyla dönmek için sporcuda ağrının geçmesi ve eklem hareketlerinin normale dönmesi gerekmektedir. Bu nedenle sakatlık sonrası, sakatlık derecesine bağlı olarak 4-12 haftalık zaman periyoduna ihtiyaç duyulur. Aynı zamanda sakatlık sonrası antrenmanlara başlanıldığında ayak bileğine mutlaka dış tespit (bandaj) uygulanmalı ve ilk olarak ayak bilek eklemine yönelik proprioseptif egzersizlerle başlanmalıdır. Uygun şekilde tedavi edilmemiş sporcularda, tekrarlayan ayak bileği bağ yaralanmaları görülür ki; bu durum bir sporcu için oldukça ciddidir. Bu durumda kalıcı ayak bileği ağrıları en sık görülen problemdir. Tedavi sonrası ayak bilek ekleminde fonksiyonel kayıp varlığında veya tekrarlayan ayak bilek bağ yaralanmalarında, cerrahi tedavi düşünülür. Dr.Rüştü NURAN TBL Hakemi Kaynak: İstanbul Basketbol Hakemleri Derneği Web Sitesi Yazdır